Column

Vrede op Aarde

“Eindelijk weer eens een echte Kerst-column” zult u vast denken bij het zien van de titel. Zo’n tekst waarin de schrijver een paar sentimentele en zalvende woorden over de lezer uitstort, met het aloude Kerstverhaal van de geboorte van Jezus in een grot of stal te Bethlehem als basis. Het is echter de vraag of u op zo’n tekst zit te wachten. Zeker als de schrijver, zoals in dit geval, een bestuurder  en politicus is, of zoals ze in Limburg meestal over mij zeggen: ‘zoe’ne dikkop’. Dan klinkt een oproep tot vrede misschien wel aanmatigend of misplaatst.

Vrede moet worden gesticht; ‘stichten’ is een werkwoord, vergt dus inspanning. Het vraagt van mensen dat ze vredestichters worden.

Vrede moet worden gesticht; ‘stichten’ is een werkwoord, vergt dus inspanning. Het vraagt van mensen dat ze vredestichters worden.Het is bovendien dit jaar lastig een Kerstboodschap te schrijven. Hadden we een jaar geleden al de oorlog in Oekraïne op ons continent, dit jaar is daar de opleving van het conflict in Israël en Palestina (met de oorlog tegen Hamas) bijgekomen. Bethlehem heeft daardoor alle Kerstevenementen moeten afgelasten. En overigens: ontspanning in de andere conflictgebieden in Afrika (zoals Sudan), Azië (zoals Yemen) of Amerika (zoals Venezuela) zie ik evenmin ontstaan. Kortom: veel strijd en ruzie op wereldschaal.

Lees verder

Column

KIEZEN

Een columnist kan nooit super actueel zijn. De deadline voor het inleveren van mijn tekst ligt meestal ongeveer een week vóór het moment dat de column vderschijnt. Als u dus een treffend commentaar op de verkiezingsuitslag verwacht, moet ik u teleurstellen. Behalve dat ik natuurlijk kan zeggen dat de partij van mijn keuze meer had verdiend. Want zoals waarschijnlijk de meeste kiezers, sta ik achter mijn eigen keuze, en hoop en verwacht ik dat anderen ook zo denken en stemmen. Zeker als die keuze bewust en overtuigend tot stand komt, en dus niet in een split second of op grond van een mediahype is genomen.

Ik hoop vurig dat onze nieuw gekozen bestuurders af en toe het eigen gelijk kunnen relativeren, twijfel willen toelaten en bereid zijn over hun eigen schaduw heen te stappen.

Een keuze bepalen, kiezen, is voor de ene persoon gemakkelijker dan voor de ander. We kijken meestal op naar iemand die daar daadkrachtiger is dan we zelf zijn. Het woord ‘twijfel’ of ‘twijfelaar’ heeft een negatieve bijklank. Bij politici en bestuurders dringen we aan op duidelijkheid, en als dezen enige nuances in het zwart-wit denken aanbrengen, krijgen ze het stempel ‘zwak’. De aantrekkelijkheid van de simpele opvatting wint het in de publieke opinie helaas te vaak van een mogelijk gecompliceerd compromis.

Lees verder

Column

TROUW

Niet lang geleden verbleef ik een aantal dagen in de Abdij van de Benedictijnen in Mamelis-Vaals. De weldadige stilte aldaar wordt een aantal malen per dag verbroken door het geluid van de kerkklokken die de monniken oproepen voor een getijdegebed of viering. En dat acht keer per dag, zeven dagen per week, jaar in, jaar uit, in deze abdij sinds 1923, honderd jaar. Je raakt als vanzelf onder de indruk van de trouw waarmee de leden van deze gemeenschap ‘getrouw’ hun plichten en werkzaamheden vervullen, conform de gelofte die men soms vele jaren geleden heeft afgelegd, ook aan elkaar.

Ik heb groot respect voor mensen die blijven staan voor hun zaak, hun opvatting, hun geloof, hun politieke keuze, hun principes.

Vrijwillig aangegane verplichtingen naar elkaar vormen de basis voor vele relaties, voor verbanden, verenigingen, vrijwilligerswerk of naoberzorg. Onze samenleving draait in hoge mate op vrijwillig aangegane verplichtingen naar de ander. Zou zo’n verplichting vrijblijvend zijn, verzwakt dat ons sociaal weefsel. En zouden door onverschilligheid geen verplichtingen aangegaan worden, komt er zelfs geen fatsoenlijk sociaal verband of netwerk tot stand.

Lees verder

Column

EGO

Het Latijnse woord voor “ik” is “ego”. Ego komt in onze taal ook als zelfstandig naamwoord voor. En meestal heeft dat dan geen positieve klank. Het woord ‘egoïst’ verwijst daar ook naar: je hebt een te groot ego, eigenwaan; je denkt eerst aan jezelf. Volgens velen leven we nu in een ik-samenleving, waar het eigenbelang, de eigen mening, je eigen recht voorop staat. Laat ik mij maar meteen bij u verontschuldigen: ook ik heb ongetwijfeld een te groot ego. Ik ben immers politicus, treed in de openbaarheid, schrijf columns, deel selfies op social media, en voldoe daarmee aan alle kenmerken van iemand die zichzelf nogal belangrijk vind. “Het is moeilijk bescheiden te blijven” is de titel van een liedje uit 1981, waarvan de tekst op vele bestuurders, artiesten, sporters, BN’ers van toepassing lijkt. En dus zeker ook op mij.

Ik ben immers politicus, treed in de openbaarheid, schrijf columns, deel selfies op social media, en voldoe daarmee aan alle kenmerken van iemand die zichzelf nogal belangrijk vind.

En dat besef voelt nog steeds ongemakkelijk, gelukkig! Want we schieten er in onze samenleving, onze familie, gemeente, provincie geen snars mee op als iedereen alleen zijn eigen geluk of gelijk nastreeft. Frans Wiertz, onze voormalige bisschop, schreef treffende woorden in een artikel in Dagblad Trouw* over hoe de opvatting dat ieder het centrum is van zijn eigen universum (“ik vind, ik denk, ik meen, ik geloof”) onze gemeenschappen armer maakt. We leven niet voor onszelf maar voor de ander, voor elkaar. Solidariteit is de basis voor goed samenleven. We weten het toch eigenlijk diep van binnen allemaal.

Lees verder

Column

BAARD ?

Sommigen worden weemoedig bij het horen van het lied “Het is weer voorbij, die goede zomer”. Per 1 september is de herfst gestart. De scholen beginnen weer, de vakantie is voor velen slechts herinnering. De mooie momenten, het minder gehaaste bestaan, de tijd voor jezelf en je naasten, het zijn allemaal zaken die je graag nog even wenst vast te houden, niet wilt vergeten. En gelukkig hebben we de foto’s nog!

De overgang naar het gewone leven gaat gepaard met vaste gewoontes. De wasmachine draait de uitgebreide vakantie-was, de studenten beginnen aan de introductie, de kinderen aan hun eerste schooldag. En ik? Ik neem het scheerapparaat met tondeuse ter hand om mijn vakantiebaard af te scheren. Deze is ontstaan door jaarlijkse, heerlijke, zomerse luiheid, maar daartoe is geen reden meer.

Maar we mogen niet in weemoed blijven hangen. Want de wereld gaat verder, en onze inzet is gevraagd om er een betere wereld van te maken

Bij het scheren dacht ik terug aan de geslaagde Kroningsfeesten in het Belgische Tongeren. Honderden mannelijke inwoners laten daar eens in de zeven jaar hun baard staan omdat ze als figurant, acteur deelnemen aan de ommegang en spel, en hun rol dat vereist. Het maakt een enorme indruk op de tienduizenden toeschouwers en pelgrims. Om middernacht na de laatste opvoering, opent de kapper zijn zaak en laten de mannen hun baard afscheren. Weemoedig halen ze herinneringen op aan deze geslaagde editie, en zingen ’s nachts nog een laatste lied. Met het verdwijnen van de baard keert het gewone leven terug.

Lees verder

Column

OP DE PLAATS, RUST ! RUST !

De zomer breekt aan, en dat betekent voor veel mensen toch nog steeds dat er een periode komt van rust pakken, gas terug nemen, relaxen, de batterij weer opladen en genieten. Voor sommigen voelt dat als een verplichting: je hebt vrije dagen en dús moet je rust pakken. Anderen vullen de verplichte vrije tijd in met juist extra hard klussen. Vakantie als bron van stress.

eigenlijk wil ik u verplichten om rust te pakken, maar dat zou te zeer lijken op een bevel van een autoriteit.

En toch is rust pakken onmisbaar voor elke mens. Het past in elke religieuze en niet-religieuze traditie. De zevende dag (bijvoorbeeld zondag of de sabbat) als rustdag na zes dagen werken. Het sabbatjaar na jaren van inspannende arbeid, het braak laten liggen van een stuk grond na jaren van intensieve akkerbouw, tot en met de verplichte rusttijden in werk en sport. Het is niet alleen een lichamelijke noodzaak, maar minstens zo belangrijk is het voor ieders geestelijk welzijn. Je gedachten op een rijtje zetten, mediteren, tijd om na te denken, je gunt het iedereen. Sterker: het zou verplicht moeten zijn.

Lees verder

Column

RITUELEN

Een paar weken geleden waren miljoenen via de media getuige van de kroning van Charles tot koning van het Verenigd Koninkrijk. De Britten pakten groots uit met pracht en praal. De hele ceremonie stond bol van rituelen, tradities en symboliek. De waardering van de vele kijkers was overwegend hoog. Hoewel een minderheid het schouwspel als overbodige poppenkast ziet, waardeert een meerderheid die plechtigheid juist vanwege de stijlvolle omlijsting, een lust voor oog en oor.

De waardering voor tradities en rituelen neemt op vele terreinen af. Rituelen in ons dagelijks leven zijn nochtans vaak zeer behulpzaam.

De waardering stijgt wanneer je je verdiept in de redenen en achtergronden van de vele aspecten van de ceremonie. Wanneer je bijvoorbeeld weet waarom een bepaald muziekwerk wordt gespeeld, wat de betekenis en historie is van een bepaald attribuut, maar vooral wat de vele handelingen en rituelen voor diepere betekenis hebben. En hoe minder we van de achtergronden weten, hoe makkelijker we afstand nemen van wat we zagen.

Lees verder

Column

BIJ-ZONDER

Onlangs was ik bij de viering van de Eerste Communie van mijn petekind. Het thema van die viering was: “je bent bijzonder”, waarbij die term op een speelse manier werd gemengd met het symbool van de bij. Voor deze column ga ik nu niet verder uitleggen wat een communiefeest is, hoewel ik besef dat steeds minder mensen vertrouwd zijn met de betekenis van dit voor katholieken zo belangrijk moment. Zoek het maar een keertje op!

Het is blijkbaar moeilijker om achter het uiterlijk van een mens diens innerlijk te zien. (…) Om achter een nummer of het dossier een mens van vlees en bloed te weten.

Wat mij in die viering bijzonder aansprak, en nog steeds stof tot nadenken geeft, is het opnieuw benadrukken dat geen enkel mens hetzelfde is, dat ieder mens uniek is. Dat is al een wonder in biologische zin, maar geldt ook in verstandelijke of geestelijke zin. Geen mens denkt of voelt hetzelfde als een ander. We hebben allen een eigen karakter, of in mijn terminologie: een eigen ziel. Helaas wordt dat unieke mensbeeld vaak verwaarloosd, onbelangrijk gevonden, of zelfs ontkend.

Lees verder

Column

PAASHAAS ?

Minder dan 45 procent van de Nederlanders weet nog dat Pasen een christelijk feest is. Daarvan weet nog net iets meer dan driekwart dat met Pasen de verrijzenis van Jezus wordt gevierd: dat Hij is opgestaan, dat de dood niet het laatste woord heeft, dat liefde altijd overwint. Over deze onwetendheid van de meeste Nederlanders kun je natuurlijk ongerust of teleurgesteld zijn. Dat was ik overigens ook toen ik hoorde dat nog geen 60 procent van onze bevolking weet wat de holocaust was. Of mijn ongerustheid groeide naar ongeloof toen is las dat er zelfs mensen zijn die geloven dat er geen mens op de maan is geweest. Onwetendheid? Geen interesse?

Ga dus op zoek naar je eigen wortels, en verdiep je in de achtergronden van je streek, je geloof, je geschiedenis. En gebruik die verworven kennis als je interesse toont in de leefwereld van de ander.

Dat steeds minder mensen religieus zijn zal zeker een oorzaak voor de afnemende kennis over Pasen (en Kerstmis) zijn. Maar dat is geen reden je neer te leggen bij het verlies aan wat ik basiskennis voor onze samenleving noem. Onze samenleving bestaat uit mensen en groepen van allerlei herkomst. Het is inmiddels ingewikkelder geworden om daarin een weg te vinden. Maar interesse, nieuwgierigheid en kennis kan dan zeker helpen.

Lees verder

Column

MINDER IK

Ze lachen je weer toe deze weken: de honderden kandidaten voor de verkiezingen voor de Provincie of het Waterschap. Soms alleen, dan weer in groepsverband, hebben ze zich laten fotograferen, en hun portretten ziet u in talloze folders, op driehoek-borden, gemeentelijke aanplakborden of advertenties in de media. En als u “geluk” heeft komt er een bewegend portret (filmpje) langs op uw tijdlijn, of in het reclameblok van de lokale omroep. En heel misschien ontmoet u een kandidaat in levende lijve, dan wel kent u haar of hem al persoonlijk. En al die mensen achter de beelden vragen u maar om één ding: geef mij uw stem!

Ik ben zelf overigens geen haartje beter: ook mijn gezicht (compleet met snor) lacht u toe, of komt in filmpjes langs, en ook ik vraag om uw stem.

Met die vraag is niks mis. Immers onze democratie gaat uit van de gedachte dat wij mensen uit ons midden afvaardigen naar een parlement om aldaar namens ons beslissingen te nemen. Hoe meer we onze vertegenwoordigers kennen en vertrouwen, hoe meer we ook hun besluiten kunnen respecteren. En dat ‘kennen’ start met een beeld, een portret dat we kunnen her-kennen. Maar daar mag het niet bij blijven. Het is belangrijk te weten waar dat gezicht voor staat, wat haar/zijn standpunten zijn, de overtuigingen. En ik vind het óók belangrijk te weten hóe iemand in de wedstrijd zit, het karakter, zaken als daadkracht, compassie en de stijl van samenwerken.

Lees verder